نقد خانم یایا (1396) (1)

فیلم خانم یایا

صفحه فیلم خانم یایا (1396)

منبع: سایت بانی فیلم
تاریخ انتشار: 22 آبان 1397 ش ساعت 09:00
عنوان: فیلم بد ممنوع!


چند سالی است فیلمسازی در کشورهای دیگر و البته با حضور بازیگران و عوامل آن کشورها، به شدت در سینمای ایران باب شده است. چند نمونه بارز این دسته از فیلمها، «من سالوادور نیستم»، «سلام بمبئی» و «مصادره» بودند. اصولا فیلمهایی که با مشارکت چند کشور ساخته میشوند و به عبارتی محصول مشترک چند سینما هستند، در سطح بین المللی، فیلمهای قابل توجهی از آب در می آیند، اما نمی دانم چرا این رویه در سینمای ما نتیجه عکس دارد و عموما ساخته هایی از این دست به شدت در سطح کیفی نازلی قرار میگیرند.

در رابطه با فیلم «خانم یایا» آنچه بیش از هر چیز دیگر مخاطب را دچار شگفت زدگی میکند، نام عبدالرضا کاهانی در مقام کارگردان این فیلم است. کارگردانی که سابقه ساخت چند فیلم خوب چون «بیست»، «هیچ» و «بی خود و بی جهت» را در کارنامه دارد. بله، در کارنامه هر فیلمسازی ممکن است فیلمی ضعیفتر از باقی فیلمها باشد. حتی مانی حقیقی نیز چند سال پیش فیلم «پنجاه کیلو آلبالو» را طبق گفته خودش به قصد سود تجاری ساخت. اما اینکه حتی ضعیفترین فیلم فیلمسازی چون کاهانی تا این اندازه به لحاظ کیفی نازل باشد واقعا در مخیله هیچ مخاطبی نمی گنجد.

به جرات اذعان میکنم که «خانم یایا» نه تنها بدترین فیلم کاهانی تا به امروز بوده، بلکه بدترین فیلمی است که در یک سال اخیر در سینمای ایران تماشا کرده ام. به نظر میرسد فیلم، اصلا فیلمنامه ای ندارد. خبری از مولفه های ناب و شاخص سینمای کاهانی در آن دیده نمیشود. هیچ رگه ای از طنز و بامزگی در فیلم به چشم نمیخورد و فیلم عملا فاقد منطق روایی است. دیده شده است که حتی در ضعیفترین و خام دستانه ترین کمدیهای سینمای ایران، یک خط اصلی داستانی ولو ساده و کلیشه ای وجود دارد؛ اما فیلمنامه «خانم یایا» (البته اگر فیلمنامه ای داشته باشد) همان خط داستانی ساده و تکراری را هم ندارد! بسیاری از فیلمهای ایرانی که در کشورهای دیگر ساخته میشوند، دستکم از موقعیتهای جغرافیایی آن کشور استفاده میکنند. قبول دارم که استفاده ابزاری و شاید بی دلیل از مناظر و قابهای صرفا زیبا ممکن است امر پسندیده ای نباشد و آنچنان به کار فیلم نیاید، اما کاهانی که فیلمش فاقد فیلمنامه و داستان و فرم و منطق روایی است، حتی حداقل بهره گیری از مناظر و موقعیتهای محیطی و جغرافیایی پاتایا را هم از مخاطبش سلب کرده است! و این حجم از شلختگی و بی هدفی در فیلم، مخاطب را با این پرسش مواجه می سازد که اصلا او چرا [این] فیلم [را] ساخته است؟ چه هدفی در پس ساخت آن وجود دارد؟ فیلم، حتی ژانر مشخصی هم ندارد. مخاطبی که به گمان خود به قصد تماشای فیلم کمدی به سینما آمده است را کاملا سرخورده میکند و مخاطبی که با شناخت کاهانی به قصد تماشای فیلمی از او به سینما می آید نیز قطعا دچار شوک میشود و این سوال همچنان به قوت خود باقی می ماند که کانسپت اصلی فیلم چیست؟

متاسفانه ویترین فیلم ممکن است مخاطب را فریب دهد. رضا عطاران و حمید فرخ نژاد بازیگران محبوبی هستند. امین حیایی هم که قرار است حضوری کوتاه داشته باشد. فیلم، بازیگر خارجی هم دارد و در پوستر آن تصاویر مهیجی از کشوری خارجی را می بینیم. کارگردانش هم که عبدالرضا کاهانی است. شاید همه اینها برای مخاطبی که بی اطلاع از محتوای فیلم به تماشایش می نشیند، کافی باشد تا با قاطعیت برای تماشا انتخابش کند. حال آنکه از همان دقایق ابتدایی به مرور متوجه میشویم با چه فیلمی سر و کار داریم. متاسفانه در سالنی که من فیلم را در آن تماشا کردم، بسیاری از تماشاگران در همان نیمه نخست، سالن سینما را ترک کردند و این اتفاقی بود که مدتها مشابه [آن] را ندیده بودم و این اصلا برای فیلمسازی با سوابق و موقعیت عبدالرضا کاهانی اتفاق خوبی نیست. کاهانی شاید به واسطه دلخوری اش از توقیف فیلم قبلی خود این فیلم را ساخته باشد. شاید ساخت این مثلا فیلم، واکنشی عصیانگرانه به توقیف «ارادتمند نازنین، بهاره تینا» باشد. هر چه که هست اما، «خانم یایا» بزرگترین لکه ننگ کارنامه او است. ننگی که به این راحتی ها نیز پاک نخواهد شد و قطعا مخاطبان همیشه پیگیر سینمای او را نیز به شدت ناامید خواهد کرد.

در «خانم یایا» نه خبری از طنازیهای رضا عطاران و بازی خوب او هست، و نه حمید فرخ نژاد قدرتمند فیلمهایی چون «ارتفاع پست»، «عروس آتش» و «چهارشنبه سوری» را می بینید؛ بلکه دو بازیگر اصلی فیلم نیز قربانی ضعفهای کلی آن و حفره های متعدد فیلمنامه شده اند. بازیگران به شدت منفعل اند! ظاهرا خودشان هم فیلم را چندان جدی نگرفته اند و تلاشی برای ایفای نقشهای خود نمیکنند. فیلم آن قدر کم دیالوگ، بی کنش و بی کشش است که فرصتی برای عرض اندام در اختیار بازیگرانش قرار نمیدهد.

«خانم یایا» مثل فیلمی است که اعضای یک خانواده با دوربین هندی کم خود در یک سفر کوتاه به کشوری خارجی گرفته باشند، شاید به مراتب بدتر و بی چارچوب تر.

در نهایت باید بگویم که مدتها بود از تماشای هیچ فیلمی به اندازه «خانم یایا» ناامید نشده بودم و امیدوارم این آخرین باری باشد که شکستی این چنین پررنگ و بزرگ را در کارنامه سینمایی یکی از بهترین فیلمسازان مشاهده میکنم.


تاریخ آخرین ویرایش صفحه: 9 آذر 1398, 19:29
- ویرایشگر: Adel.J

دسته بندی:  آرشیو نقد